مجموعۀ کامل سخنرانی‌هاي استاد رائفي پور

بسم الله الرحمن الرحیم

اللهم عجل لولیک الفرج

 

سخنرانی استاد رائفی پور | mahdimouood.ir

 



برگرفته از: www.MahdiMouood.ir

 

 

مجموعۀ کامل سخنرانی‌ها:

 

دانلود مجموعه کامل سخنرانی های استاد علی اکبر رائفی پور

[سخنرانی های پیشنهادی وبگاه]

 


 

مجموعه جلسات:

 

سلسله نشست های روایت عهد

مجموعه جلسات جنود عقل و جهل

مجموعه جلسات چگونه گناه نکنیم؟

مجموعه جلسات مقامات زیارت عاشورا

مجموعه مستند های مربوط به جنبش مصاف

مجموعه برنامه های رادیو اینترنتی صدای مصاف

مجموعه جلسات دشمن شناسی (سازمان رسانه ای اوج)

مجموعه جلسات دشمن شناسی (موسسه شهید آوینی)

سخنرانی‌های استاد رائفی پور در دوره‌های معارف مهدویت

 


 

به‌تفکیک سال سخنرانی:

 

سخنرانی های سال 99

سخنرانی های سال 98

سخنرانی های سال 97

سخنرانی های سال 96

سخنرانی های سال 95

سخنرانی های سال 94

سخنرانی های سال 93

سخنرانی های سال 92

سخنرانی های سال 91

سخنرانی های سال 90

سخنرانی های سال 89

سخنرانی های سال 88

 


 

زمان و مکان سخنرانی‌ها:

 

اطلاع رسانی سخنرانی های استاد علی اکبر رائفی پور

 


 

سخنرانی‌های چند جلسه‌ای استاد رائفی پور

سخنرانی استاد رائفی پور - غدیر خم | سخنرانی استاد رائفی پور - ایام فاطمیه | سخنرانی استاد رائفی پور - نیمه شعبان

برنامه های تلویزیونی استاد رائفی پور | برنامه های رادیویی استاد رائفی پور

مقالات استاد رائفی پور



برگرفته از: www.MahdiMouood.ir

 

آدرس سايت  استاد :

http://mahdimouood.ir/post/Raefipour

 

تجربه شخصي مرگ موقت خودم

بسم الله الرحمن الرحیم

از سرویس شرکت پیاده شدم به منزل برگشتم حدود ساعت یک شب بود لباسم رو عوض کردم و وضو گرفتم و به اتاق خواب رفتم روی تخت دراز کشیدم احساس کردم بدنم خیلی خیلی سنگین شده و وزنه سنگین به من آویزان شده است .

و نمیتونم حرکت کنم احساس کردم پاهام داره سرد میشه به حالت و شبیه یک اسکنرسردی زیاد از نوک انگشتان پا به بالا داره حرکت میکنه و اون سردی هی داره بالا وبالاتر میاد

خیلی عجیبه حالا دیگه انگشت های پاهامو نمیتونم تکون بدهم و بعد انگشتای دستمو نمیتونستم تکون بدهم تو این لحظه به ذهنم رسید که همسرم رو بیدار کنم و این سردی داشت تا نزدیکی قفسه سینه میومد بلافاصله تصمیم گرفتم فریاد بزنم مسیر گلوم بسته شد و نتونستم چیزی بگم و احساس کردم روح داره از سرم خارج میشه

و من مردم

ادامه نوشته

دانلود آهنگ های بی کلام جدید با لینک مستقیم جهت پاورپوينت

 

دانلود آهنگ های جدید بی کلام با کیفیت عالی

 

دانلود آهنگ بی کلام جدید

 

 

دانلود آهنگ بی کلام جدید

 

آهنگ بی کلام پیانو شماره ۱ با عنوان ( باد wind )

DOWNLOAD

 

 

آهنگ بی کلام پیانو شماره ۲ با عنوان ( زمین Earth )

DOWNLOAD

 

 

اهنگ بی کلام پیانو شماره ۳ با عنوان (Water.mp3 آب )

DOWNLOAD

 

 

آهنگ بی کلام پیانو شماره ۴ با عنوان ( آتش Fire.mp3 )

DOWNLOAD

 

 

آهنگ بی کلام پیانو شماره ۵ با عنوان ( Rain.mp3 باران )

DOWNLOAD

 

 

موزیک بی کلام پیانو شماره ۶ با عنوان ( Spring.mp3 بهار )

DOWNLOAD

 

 

موسیقی بی کلام پیانو شماره ۷ با عنوان ( Summer.mp3 تابستان )

DOWNLOAD

 

 

آهنگ بی کلام پیانو شماره ۸ با عنوان (Autumn.mp3 پاییز )

DOWNLOAD

 

 

آهنگ بی کلام پیانو شماره ۹ با عنوان ( Winter.mp3 زمستان )

DOWNLOAD

 

 

موزیک بیکلام پیانو شماره ۱۰ با عنوان ( Snow.mp3 برف )

DOWNLOAD

 

 

موسیقی بی کلام پیانو شماره ۱۱ با عنوان ( Ice.mp3 یخ )

DOWNLOAD

 

 

موزیک بی کلام پیانو احساسی شماره ۱۲ با عنوان ( Canon in D )

DOWNLOAD

 

 

 

دانلود آهنگ های بی کلام ایرانی غمگین

 

موزیک بی کلام غمگین ایرانی شماره ۱ ( بسیار زیبا مخصوص دکلمه )

DOWNLOAD

 

 

موسیقی غمگین بی کلام ایرانی شماره ۲ با عنوان ( برای همیشه ) ۹ دقیقه

DOWNLOAD

 

 

آهنگ بی کلام ایرانی شماره ۳ با عنوان ( زیر صدای مجری )

یکی از بهترین زیر صداهای مشهور تلوزیون این آهنگ است که هم ملایم است و هم زیبا و شنیدنی که امیدواریم شما هم خوشتان بیاید

DOWNLOAD

 

 

موزیک بی کلام ایرانی غمگین شماره ۴ ( آرزو ها با سبک پاپ )

این آهنگ بی کلام اثر وحید خالقی به نام آرزوها می باشد برای دوستانی که میخوان رو بیت پاپ این آهنگ تمرین کنن خیلی خوبه .

DOWNLOAD

 

 

آهنگ بی کلام ایرانی غمگین شماره ۵ با موضوع ( تنهایی – تنهاترین )

ترانه بی کلام امیررضا رحمانی به نام تنهاترین

DOWNLOAD

 

 

ترانه بی کلام ایرانی شماره ۶ با موضوع ( دایره شیرین )

DOWNLOAD

 

 

دانلود آهنگ بی کلام خارجی غمگین گیتار با کیفیت عالی mp3 320

مجموعه ای از ۷ آهنگ گلچین شده از موزیک های گیتاری بی کلام خارجی با بهترین کیفیت ممکن mp3 320 برای شما کاربران گرامی آوا موزیک.

گیتار بی کلام شماره ۱ با عنوان ( Excerpt From Concierto De Aranquez.mp3 )

DOWNLOAD

 

 

آهنگ بی کلام گیتار شماره ۲ با عنوان ( Romance Anonimo Juegos Prohibidos.mp3 )

DOWNLOAD

 

 

موسیقی بی کلام گیتار خارجی شماره ۳ با عنوان ( Prelude in A Minor.mp3 )

DOWNLOAD

 

 

ترانه بی کلام گیتار خارجی شماره ۴ با عنوان ( Pavane in E Minor )

DOWNLOAD

 

 

موزیک بی کلام گیتار شماره ۵ عنوان ( Carmen.mp3 )

DOWNLOAD

 

 

موسیقی بی کلام گیتار احساسی شماره ۶ عنوان ( Andante.mp3 )

DOWNLOAD

 

 

دانلود آهنگ بی کلام برای گیتار شماره

۷ ( Suite Intima.mp3 )

DOWNLOAD

 

 

دانلود آهنگ های بی کلام ترکی غمگین mp3 320

چند آهنگ بی کلام ترکی احساسی و بسیار زیبیا برای شما دوستان عزیز آماده کردم امیدوارم از بودن در سایت آوا موزیک لذت ببرید

موسیقی بی کلام ترکی غمگین شماره ۱ ( تیتراژ سریال اکیا )

DOWNLOAD

 

 

آهنگ بی کلام ترکی غمگین قدیمی شماره

۲ ( Ahmet Meter Her Mevsim çimden Gelir Geçersin )

DOWNLOAD

 

 

موزیک بی کلام ترکی استانبولی غمگین شماره

۳ ( Mehmet Yeşilçay & Murat Ertuğrul Belalım )

DOWNLOAD

 

 

موسیقی بی کلام ترکی آذربایجان غمگین شماره

۴ ( Cafe Anotolia The Violent Colored Mountain )

DOWNLOAD

 

 

موزیک بی کلام غمگین ترکی شماره

۵ ( Cengiz Co kuner – Affet )

DOWNLOAD

 

 

دانلود موسیقی ترکیه ای بی کلام غمگین شماره

۶ ( Aytekin Atas – Under The Same Sky )

DOWNLOAD

 

 

دانلود آهنگ ترکی آذری بیکلام غمگین شماره

۷ ( Ceyhun Çelik & Özcan şenyaylar – Avant De Nous Dire Ad eu )

DOWNLOAD

 

 

دانلود آهنگ بی کلام غمگین سنتور mp3 320

اورانوس (موسیقی بی کلام ایرانی تک آهنگی با سنتور) آهنگ سهیل حسنوی نوازنده: سهیل حسنوی (سنتور)، آرین کشیشی (گیتار باس) شایان ریاحی (پرکاشن)

DOWNLOAD

 

 

 

دانلود آهنگ های بی کلام ویولن احساسی و غمگین با کیفیت عالی mp3 320

گلچینی از بهترین آهنگ های بی کلام ویولن ایرانی و خارجی برای شما کاربران سایت آوا موزیک.

موسیقی بی کلام ویولن غمگین شماره ۱ ( احسان نی زن توسن )

موسیقی بی کلام احسان نی زن بنام توسن با بالاترین کیفیت

Download New Music Ehsan NeyzanTosan

DOWNLOAD

 

 

موزیک بی کلام تنهایی ویولون شماره ۲ ( علی نعمتی )

آهنگ جدید علی نعمتی بنام تنهایی با بالاترین کیفیتDownload New Music Ali Nemati – Tanhaeiآهنگساز و تنظیم : بابک مافی , میکس : راشا تقی پور

DOWNLOAD

 

 

آهنگ بی کلام ویولون احساسی شماره ۳ ( نیلوفر محبی )

آهنگ بی کلام نیلوفر محبی بنام بیکران با بالاترین کیفیت

Niloofar Mohebbi – Bikaran

آهنگ و تنظیم : نیلوفر محبی , میکس و مستر : حمید آداب

شرکت فرهنگی هنری ترانه شرقی مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی: ۰۰۲۳۹/ق/۹۵/۹ کتابخانه ملی:

۱۷۵۹۴

DOWNLOAD

 

 

آهنگ بی کلام ویولن غمگین گریه شماره ۴ ( علی جعفری )

موزیک بی کلام گریه با بالاترین کیفیت نوازنده ویولن و پیانو : علی جعفری

DOWNLOAD

 

 

دانلود موزیک بی کلام ویولون شماره ۵ ( Dark Night )

دانلود آهنگ جدید بی کلام Dark Night با بالاترین کیفیت نوازنده : حسن مومیوند

DOWNLOAD

 

 

آهنگ خارجی ویولون شماره ۶ ( La Danse Des Anges )

DOWNLOAD

 

 

موسیقی بی کلام خارجی غمگین شماره ۷ ( Crying Red Spot )

DOWNLOAD

 

 

♪♪♪♪♪♪

دانلود آهنگ بی کلام غمگین فلوت با کیفیت mp3 320

موزیک بی کلام فلوت Devakant از آلبوم Earth And Sky سفری دلچسب به دنیای آرامش

DOWNLOAD

 

 

♪♪♪♪♪♪

دانلود آهنگ بی کلام تنبک عربی غمگین با کیفیت mp3 320

آهنگ بی کلام تنبک غمگین به سبک عربی با بهترین کیفیت و پخش آنلاین

DOWNLOAD

 

 

 

 

 

 

 

 

دانلود سلسله جلسات سخنرانی استاد رائفی پور با موضوع « جنود عقل و جهل » در ماه مبارک رمضان سال 96 و 9

دانلود سخنرانی استاد رائفی پور « جنود عقل و جهل » shia muslim         

صوت ها

جلسه اول- دانلود صوتی با کیفیت 80kb - حجم 29 مگابایت دانلود فایل
جلسه اول- دانلود صوتی با کیفیت 24kb - حجم 8 مگابایت دانلود فایل
جلسه دوم- دانلود صوتی با کیفیت 80kb - حجم 32 مگابایت دانلود فایل
جلسه دوم- دانلود صوتی با کیفیت 24kb - حجم 9 مگابایت دانلود فایل
جلسه سوم - دانلود صوتی با کیفیت 80kb - حجم 37 مگابایت دانلود فایل
جلسه سوم - دانلود صوتی با کیفیت 24kb - حجم 9 مگابایت دانلود فایل
جلسه چهارم - دانلود صوتی با کیفیت 80kb - حجم 37 مگابایت دانلود فایل
جلسه چهارم - دانلود صوتی با کیفیت 24kb - حجم 9 مگابایت دانلود فایل
جلسه پنجم - دانلود صوتی با کیفیت 80kb - حجم 27 مگابایت دانلود فایل
جلسه پنجم - دانلود صوتی با کیفیت 24kb - حجم 8 مگابایت دانلود فایل
جلسه ششم- دانلود صوتی با کیفیت 80kb - حجم 40 مگابایت دانلود فایل
جلسه ششم- دانلود صوتی با کیفیت 24kb - حجم 12 مگابایت دانلود فایل
جلسه هفتم- دانلود صوتی با کیفیت 80kb - حجم 41 مگابایت دانلود فایل
جلسه هفتم- دانلود صوتی با کیفیت 24kb - حجم 12 مگابایت دانلود فایل
جلسه هشتم - دانلود صوتی با کیفیت 80kb - حجم 32 مگابایت دانلود فایل
جلسه هشتم - دانلود صوتی با کیفیت 24kb - حجم 9 مگابایت دانلود فایل
جلسه نهم - دانلود صوتی با کیفیت 80kb - حجم 40 مگابایت دانلود فایل
جلسه نهم - دانلود صوتی با کیفیت 24kb - حجم 12 مگابایت دانلود فایل

 

دانلود سخنرانی استاد رائفی پور " وظایف منتظران

 

دانلود سخنرانی استاد رائفی پور         

دانلود سخنرانی استاد رائفی پور با موضوع وظایف منتظران - 5 خرداد 96 در هشتگرد

صوت ها

دانلود صوتی با کیفیت 80kb - حجم 52 مگابایت دانلود فایل
دانلود صوتی با کیفیت 24kb - حجم 16 مگابایت دانلود فایل

 

دانلود سخنرانی استاد رائفی پور « سبک زندگی اسلامی »

 

دانلود سخنرانی استاد رائفی پور « سبک زندگی اسلامی » shia muslim         

دانلود سخنرانی استاد رائفی پور با موضوع سبک زندگی اسلامی - 10 اردیبهشت 96 در تهران

صوت ها

دانلود صوتی با کیفیت 80kb - حجم 38 مگابایت دانلود فایل
دانلود صوتی با کیفیت 24kb - حجم 11 مگابایت دانلود فایل

 

دانلود سخنرانی استاد رائفی پور « انتخابات »

 

دانلود سخنرانی استاد رائفی پور « انتخابات » shia muslim         

دانلود سخنرانی استاد رائفی پوربا موضوع « انتخابات »، 25 اردیبهشت 96 در قم

صوت ها

دانلود صوتی با کیفیت 80kb - حجم 47 مگابایت دانلود فایل
دانلود صوتی با کیفیت 24kb - حجم 14 مگابایت دانلود فایل

 

دانلود سخنرانی استاد رائفی پور « احیای مهدوی 96 » و مداحی حاج محمدرضا طاهری

 

دانلود سخنرانی استاد رائفی پور « احیای مهدوی 96 » و مداحی حاج محمدرضا طاهری shia muslim         

دانلود سخنرانی استاد رائفی پور احیای شب نیمه شعبان سال 96 در مهدیه تهران

صوت ها

دانلود صوت سخنرانی استاد رائفی پور با کیفیت 80kb - حجم 35 مگابایت دانلود فایل
دانلود صوت سخنرانی استاد رائفی پور با کیفیت 24kb - حجم 10 مگابایت دانلود فایل
دانلود صوت مداحی حاج محمدرضا طاهری با کیفیت 80kb - حجم 47 مگابایت دانلود فایل
دانلود صوت مداحی حاج محمدرضا طاهری با کیفیت 24kb - حجم 14 مگابایت دانلود فایل

ویدئو ها

دانلود فایل

دانلود تصویری سخنرانی استاد رائفی پور - حجم 208 مگابایت

دانلود فایل

دانلود تصویری مداحی حاج محمدرضا طاهری - حجم 216 مگابایت

 

جهان فشن؛ صنعتی استثماری برای استحمار دیگران

 

با کمال تاسف باید بیان داشت صنعت فشن به دلیل جذابیت وافری که در حوزه بصری و حسی دارد موجب شده است تا ابعاد پنهان این صنعت پر سود و خشن در پس پرده غفلت باقی بماند. به بیانی مستحکم‌تر می‌توان مدعی شد سرمایه‌داران جهانی، خواهان دیده نشدن عقبه صنعت فشن نزد جهانیان هستند و با رسانه‌های پرقدرت خود سعی در اغوا کردن انسان‌ها دارند تا از این طریق بتوانند علاوه بر افزودن به سرمایه‌‌های خود، بشریت را به سمت و سوی زندگی مصرف گرا سوق داده تا بتوانند با سرگرم کردن مردم توسط انواع شارلاتان بازی‌ها مقاصد خود را به بهترین شکل ممکن به ثمر برسانند.

 

مقدمه

فشن (Fashion) یا مد (Mode)، صنعتی به ظاهر زیبا و رنگارنگ اما به غایت بی‌رحم و استثمارگر است. شاید با دیدن این واژگان تعجب کنید، اما واقعیت آن است که در پس پرده صنعت فشن، جهانی متفاوت با ظاهر زیبا و جذاب آن قرار دارد که کمتر کسی از آن باخبر است.

پر واضح است که تمامی این سیکل به نفع معدود کلان سرمایه داران جهانی و ابر طبقه مسلط بر این صنعت است که می‌توانند محصولات خود را با حداکثر قیمت و با حداقل هزینه تمام شده به فروش برساند.

امروزه کلان سرمایه‌داران جهانی و حامیان اقتصاد لیبرالی نه تنها کارگران بنگلادشی و هندی و چینی را به بردگی خود در آورده و رحمی به آنان نمی‌کنند، بلکه تمامی مردم جهان و به طور خاص شهروندان اروپایی و آمریکایی را نیز تحت این ظلم گسترده قرار داده اند.

فرانکل با رویکردی انتقادی و طنز آلود به صنعت فشن، بخشی از استحمار و شقاوت دست اندرکاران رسانه‌ای این صنعت را به نمایش گذاشت. کارگردان در این فیلم با روگرفتی از مجله مشهور وگ(Vogue magazine) که مجله ای فعال در صنعت فشن است، از شخصیت آنا وینتور(Anna Wintour)، الهام گرفته است

بدترین فاجعه در قطب صنعت برده‌داری فشن، مربوط به سال 2013 میلادی است. در این سال کارخانه‌ی نساجی رانا پلازا(Rana Plaza) به دلیل فرسودگی و  نداشتن حداقل الزامات ایمنی دچار حریق و تخریب شد که این مسئله منجر به کشته شدن 1134 نفر از کارگران که عموم آنان از زنان فقیر بودند شد.

در نوامبر سال 2012 میلادی بر اثر آتش سوزی در کارخانه‌‌ی تزرین فشنز (Tazreen Fashions) در داکا 112 نفر کشته شدند.در این کارخانه  سه هزار کارگر که اکثر آنان از زنان جوان  فقیر روستاهای اطراف بودند صرفا برای گرفتن ۳۰ یورو در ماه قربانی شرکت‌های نامداری چون دیسنی (Disney)، والمارت و گروه فرانسوی تدی اسمیت (Teddy Smith) شدند.

این کمپانی ها حداقل امکانات عادی را از کارگران بنگلادشی دریغ کرده و با بی‌رحمی تمام کارگران را به بردگی خود درآورده اند. برندهای معروفی نظیر، گپ (Gap)، والمارت (Walmart)، زارا (Zara)، اِچ اند اِم (H&M)، لاسنزا (La Senza)، ویکتوریا سکرت (Victoria's Secret)، رالف لاورن (Ralph Lauren) و بسیاری دیگر از کمپانی‌های نامی، محصولات خود را در این کشور به تولید می‌رسانند.

 

پس از حضور و راهبری صندوق جهانی پول (IMF) و بانک جهانی بود که برنامه های خصوصی سازی و کاستن از حمایت‌های دولتی آغاز شد و نتیجه اش رشد ناگهانی بیکاری، گرایش گسترده به واردات و نابودی صنایع محلی بود.


اگر بخواهیم مد را به شکل کلاسیک آن تعریف نماییم، باید بگوییم: "نوعی پوشش که در هر دوره زمانی با وضعیت اجتماعی و فرهنگی آن جامعه تطابق یافته و در میان مردمان آن سرزمین نهادینه شده است". از 150 سال پیش و بعد از ورود جهان به دنیای مدرن و آغاز جدیِ صنعت مد در کشورهای فرانسه و انگلیس، این تعریف آرام آرام کارایی خود را از دست داد و دچار تطوّر شد. اگر اکنون به طور موجز و جامع بخواهیم مد در دنیای کنونی را توصیف نماییم باید آن را امری اقتصادی و تزئینی بدانیم که پیروی مداوم از آن صرفا برای ارضای حالات روحی، روانی و برای جا نماندن از رشد پر سرعت این صنعت است. می‌توان مد را در بخشی از سبک زندگی آمریکایی خلاصه کرد؛ سبکی از زندگی که معضلات فراوانی برای بشریت به دنبال داشته است.

شوربختانه باید بیان داشت  امروزه پوشاک در اکثر نقاط جهان و بالاخص کشور‌های شمالی کره زمین، صرفا وسیله‌ای برای پوشش محسوب نمی‌شود بلکه به نوعی مسابقه برای عقب نماندن از مد روز تبدیل شده است. امروزه فشن و  یا مد سالانه توسط بخش مشخصی از اعضای یک گروه اجتماعی که عموما از مشاهیر هستند در کشور‌های اروپایی و آمریکایی استفاده شده و توسط کلان سرمایه داران تولید و به وسیله رسانه‌ها تبلیغ گسترده می‌شود. جذابیت و ماهیت اغواگرانه این صنعت سبب شده است تا فشن بودن جزء لاینفک زندگی مردم جهان شود. هم اکنون در کشورهای توسعه یافته و اکثر کشور‌های در حال توسعه مراکز خرید سر به فلک کشیده و پاساژ‌های لوکس، ارائه کننده محصولاتِ برند‌های نامی و معروف هستند؛ برند‌هایی، که رسانه‌های پرقدرت جهانی با رنگ و لعابی وصف ناپذیر و با تبلیغات چکشی، مردم را به سمتِ خریدِ هرچه بیشترِ محصولات آن برند‌ها سوق می‌دهند. امروزه دیگر مد از الگوی سال خارج شده بلکه به شکل فست فشن (Fast Fashion) و مدهای هفتگی و فصلی در آمده است. در فست فشن لباس‌ها به صورتی طراحی می شوند که با سرعت هر چه تمام‌تر از مرحله نمایش در فشن‌شوها به مغازه ها برسند که این امر علاوه بر تسریع مراحل تولید تا فروش، همراه با صرفه جویی در هزینه‌ها و کاهش قیمت‌ها است که باعث افزایش فروش محصولات می‌شود.

متاسفانه عموم مردم جهان از رویدادهای رخداده در این سیکل بی خبرند و کمتر کسی از مردم می‌داند که این صنعت برای پویایی خود به بی‌رحمانه ترین شکل ممکن به استثمار کشور‌های فقیر پرداخته و با دامن زدن به مصرف‌زدگی، حرص و طمع ، انواع معضلات فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و امنیتی را گریبانگیر بشریت کرده است. واضح است که تمامی این چرخه به نفع معدود کلان سرمایه داران جهانی و ابر طبقه مسلط بر این صنعت است که می‌تواند محصولات خود را با حداکثر قیمت و با حداقل هزینه تمام شده به فروش برساند.

با کمال تاسف باید بیان داشت صنعت فشن به دلیل جذابیت وافری که در حوزه بصری و حسی دارد موجب شده است تا ابعاد پنهان این صنعت پر سود و خشن در پس پرده غفلت باقی بماند. به بیانی مستحکم‌تر می‌توان مدعی شد سرمایه‌داران جهانی، خواهان دیده نشدن عقبه صنعت فشن نزد جهانیان هستند و با رسانه‌های پرقدرت خود سعی در اغوا کردن انسان‌ها دارند تا از این طریق بتوانند علاوه بر افزودن به سرمایه‌‌های خود، بشریت را به سمت و سوی زندگی مصرف گرا سوق داده تا بتوانند با سرگرم کردن مردم توسط انواع شارلاتان بازی‌ها مقاصد خود را به بهترین شکل ممکن به ثمر برسانند.

بخش پنهان صنعت فشن و مد را می‌توان به دو جستار استثمار و استحمار تقسیم کرد که برای بررسی دقیق این دو مفهوم باید در ابتدا نیم نگاهی به ابعاد اقتصادی صنعت مد انداخته و با بررسی نمونه‌‌هایی از بیگاری و استثمار کمپانی های بزرگ فشن از کشور‌های فقیر بتوانیم بخشی از رذالت نظام کاپیتالیسم را آشکار کرده و در ادامه با دقت بیشتر نحوه استحمار صنعت فشن و مدیریت افکار عمومی و بالاخص مردم کشور‌های شمالی کره زمین و مردم غرب را مورد ملاحظه قرار دهیم.



استثمار صنعت فشن از کشور‌های جنوب

شاید هیچ گاه چارلز فردریک ورث(Charles Frederick Worth) طراح نامی انگلیسی و آغازگر فشن و صاحب صنعت مد پاریس در نیمه دوم قرن 19 و ملقب به پدر طراحی سطح عالی لباس زنانه(Haute couture)، حتی به ذهنش خطور نمی‌کرد که 150 سال بعد، صنعت مد یا فشن تبدیل به بازاری  سه هزار میلیارد دلاری شود و دو درصد از کل تولید ناخالص جهانی را از آن خود کند.[3]


هم اکنون ارزش صنعت مد زنانه، مد مردانه، کالاهای لوکس مد و بازار لباس‌های بچه‌گانه به ترتیب 621، 402، 339و 186 میلیارد دلار است. اعداد و ارقامی که هر یک از بودجه سالیانه بسیاری کشور‌ها به مراتب بیشتر است. این ارقام شگفت انگیز  نشان دهنده حجم عظیم گردش سرمایه در این صنعت است.[4] طبق آمار ارائه شده توسط  پایگاه خبری فشن‌یونایتد در سال 2014 میلادی افراد مشغول به کار در این صنعت به 57.8 میلیون نفر رسیده است.

آمارهای ارائه شده نشان‌گر این امر بدیهی بوده که چشمان زیادی خیره بر تشعشعات طمع بر انگیز این صنعت دوخته شده است. بی‌شک کمپانی‌های فعال و صاحب نفوذ در این صنعت برای رقابت با یکدیگر و سود افزایی بیشتر از هر گونه تکنیکی برای افزایش سود خود استفاده می‌کنند؛ از جمله روش ‌هایی که کمپانی‌های صنعت فشن اتخاذ کرده اند انتقال محل تولید محصولاتشان به کشور‌های فقیر است. کمپانی‌ها در این کشور‌ها با دادن دستمزد ناچیز به کارگران و استفاده از مواد اولیه ارزان مثل پنبه و الیاف مصنوعی، می‌توانند قیمت های خود را به طرز چشم گیری کاهش داده و به موازی آن بر فروش خود بی‌افزایند. این کشور‌های فقیر که در طول قرن‌‌‌های گذشته توسط دول اروپایی استعمار و استثمار شده بودند امروز نیز به نوع دیگری زیر یوغ دول غربی و کمپانی‌های چند ملیتی هستند و به دلیل ضعف مفرطی که در حوزه اقتصادی دارند چاره‌ای جز پذیرش تمامی شرایط تحمیلی به خود را نداشته و برای به دست آوردن مبلغی ناچیز مجبور به بردگی کشور‌های غربی هستند.

از جمله کشور‌هایی که بیش از دیگر کشورها آسیب جدی به آن وارد شده کشور مسلمان بنگلادش است. بنگلادش 128 میلیونی در صادرات لباس، رتبه دوم جهانی را داراست. صنعت 26 میلیارد دلاری لباس بنگلادش، 80 درصد صادرات این کشور را تشکیل می‌دهد. بین 4 تا 5 میلیون نفر در 5000 هزار کارخانه تولید پوشاک مشغول به کار هستند که بیش از 80 درصد آنان زنان هستند. گفتنی است که بنگلادش در اواخر قرن بیستم شرایط کاملا متفاوتی با امروز داشته است به گفته استاد دانشگاه جهانگیرنگار  «بنگلادش تا پیش از سالهای میانی ۱۹۸۰ با صنعت پوشاک درگیر نبوده است. این تولید الیاف کنف بود که در ردۀ نخست ثروت کشور قرار داشت. پس از حضور و راهبری صندوق جهانی پول (IMF) و بانک جهانی بود که برنامه های خصوصی سازی و کاستن از حمایتهای دولتی آغاز شد و نتیجه‌اش رشد ناگهانی بیکاری، گرایش گسترده به واردات و نابودی صنایع محلی بود. دیوانسالاران حزب‌های قدرتمند سیاسی، ارتشیان، درجه داران پلیس و فرزندان خانواده های مرفه به استقبال این فرصت طلایی شتافتند.»

در سال‌های اخیر، شرکت‌های فعال در صنعت فشن از طریق تحمیل قراردادهای مختلف به شرکت‌های واقع در این کشور‌ نظرات خود را به آنان تحمیل می‌کنند. این کمپانی‌ها حداقل امکانات عادی را از کارگران بنگلادشی دریغ کرده و با بی‌رحمی تمام، کارگران را به بردگی خود درآورده اند. برندهای معروفی نظیر، گپ(Gap)، والمارت(Walmart)، زارا(Zara)، اِچ اند اِم(H&M)، لاسنزا(La Senza)، ویکتوریا سکرت(Victoria's Secret)، رالف لاورن(Ralph Lauren) و بسیاری دیگر از کمپانی‌های نامی محصولات خود را در این کشور تولید می‌کنند. این کار موجب می‌شود مسئولیت هر گونه اتفاقی از دوش این برند‌ها برداشته شده و مشکلات احتمالی‌ که در شرکت‌های طرف قراردادشان پیش می‌آید به آن‌ها منتقل نشود.

حقوق پایین، محیط نا امن کاری و رعایت نشدن استاندارد‌های لازم در کارخانه ‌های تولید پوشاک در سال‌های اخیر مشکلات فراوانی را برای مردمان این کشور به وجود آورده است. در سال 2005 میلادی کارخانه‌ای که مشغول تولید سفارشات لاسنزا بود به دلیل فقدان مسائل ایمنی 64 نفر را به کام مرگ کشاند. کمپانی والمارت در سال 2008 میلادی به ازای 19 ساعت کار، ماهانه تنها 20 دلار به کارگران پرداخت می‌کرد. در نوامبر سال 2012 میلادی بر اثر آتش سوزی در کارخانه‌‌ تزرین فشن(Tazreen Fashions) در داکا 112 نفر کشته شدند. در این کارخانه  سه هزار کارگر که اکثر آنان از زنان جوان  فقیر روستاهای اطراف بودند صرفا برای گرفتن ۳۰ یورو در ماه قربانی شرکت‌های نامداری چون دیسنی (Disney)، والمارت و گروه فرانسوی تدی اسمیت (Teddy Smith) شدند.  در این کارخانه فرآورده هایی کبه شدت قابل اشتعال بودند در زیرزمین این ساختمان و درکنار راه پله ها قرار داده شده بودند و راه‌های گریز در ساختمان نیز برای جلوگیری از دستبرد به کالاها بسته شده بود،که پیامد این بی‌تفاوتی منتج به آن شد که قربانیان زنده زنده در اتش سوختند و یا از پنجره‌ها سقوط کردند.

بدترین فاجعه در قطب صنعت برده‌داری فشن، مربوط به سال 2013 میلادی است. در این سال کارخانه‌ نساجی رانا پلازا(Rana Plaza) به دلیل فرسودگی و  نداشتن حداقل الزامات ایمنی دچار حریق و سپس تخریب شد که این مسئله منجر به کشته شدن 1134 نفر از کارگران که عموم آنان از زنان فقیر بودند شد. این حادثه، اعتراض‌ها و راهپیمایی‌های فراوانی را در اعتراض به شرایط ناامن محیط‌های کاری و استثمار کارگران از سوی شرکت‌های چند ملیتی در داخل و خارج آن کشور در پی داشت که عموم این اعتراضات متاسفانه بعد از گذشت چند سال مثمر ثمر نبود و همچنان آتش سوزی‌ها و تخریب این دست کارخانجات ادامه دارد و در آخرین نمونه آن به سال2016 میلادی 21 نفر کشته و 70 نفر زخمی شدند.

تمام این‌ها در حالی است که کمپانی‌ها در صورت قرارداد با کارگاه‌های تولید پوشاک در کشور‌های خود باید تمامی کارگران را از بیمه بهداشت و درمان تا بازنشستگی تامین کرده و حداقل ها را برای کارگران تامین کنند اما متاسفانه فرهنگ استثمار که قرن‌هاست با  تمدن غرب عجین شده صرفا به دنبال بیشترین بهره‌گیری از ملت های ضعیف است.

موارد ذکر شده تنها بخشی از سیاهی‌ها و شقاوت‌های صنعت فشن در جهان کاپیتالیسم است. جهانی که سرمایه‌داران و صاحبان کمپانی‌های چند ملیتی برای رسیدن به سود حداکثری حاضر به انجام هر عمل بی‌شرمانه‌ای بوده و دست به هر خباثتی می‌زنند. کارگران بنگلادشی قربانی سرمایه‌دارانی هستند که با  اغواگری در سطح جهان، مدل‌های خود را بر استیج‌ها فرستاده و آنان نیز با نمایش گذاشتن لباس‌های پرزرق و برق، دانسته و یا ندانسته آحاد بشریت را در تله مصرف گرایی انداخته تا مردمان غافل از همه جا را با ولع هر چه تمام‌تر به محصولاتی که با گوشت و خون مردم بنگلادش تهیه شده است آراسته کنند و بعد از اندک استفاده‌ای نیز به دور انداخته شوند. قابل ذکر است که کلان سرمایه‌داران و کمپانی‌های صنعت فشن برای کامل کردن حلقه ثروت اندوزی خود نیازمند فروش بیشتر محصولات خود در کشور‌های توسعه یافته یا همان کشور‌های غربی هستند، به این جهت کمپانی‌های فعال در این صنعت برای به پایان رساندن حلقه تولید خود باید علاوه بر سیاست استثمار، سیاست استحمار را نیز در پیش گیرند.

محصولات تولید شده در کارخانه‌‌های ناامن بنگلادش که در فروشگاه‌‌های لوکس H&M در حال فروش است



استحمار صنعت فشن از کشور‌های شمالی

برای پیاده سازی سیاست استحمار که هدف نهایی آن فروش هر چه بیشتر محصولات تولید شده در کشور‌هایی نظیر بنگلادش است، ابرسرمایه‌داران صنعت فشن با توسل به قدرت رسانه، سعی دارند که به روز بودن و مانند مد روز رفتار کردن را تبدیل به بخشی از هویت وجودی مردم کرده تا بتوانند هر گاه که اراده کردند محصولات خود را در کمترین زمان ممکن به فروش برسانند. آنان برای تحقق بخشیدن این مسئله انواع تولیدات خود را بر تن مانکن‌ها و مشاهیر عمومی کرده و به شکل هفتگی، ماهانه، فصلی و سالانه آنان را به بازار عرضه می‌کنند و مردمانی که دل در گرو مدل‌های محبوب خود دارند و توسط اسلحه تبلیغات و انواع شامورتی بازی‌ها نظیر حراج ‌‌های گوناگون به استحمار درآمده اند نیز ناخودآگاه در درون خود غلیانی از احساسات را حس کرده و برای خرید محصولات تبلیغ شده کمپانی‌های مشهور و نامی تحریک می شوند.

متاسفانه تلاش‌های چند ده ساله این کمپانی‌ها نه تنها در کشور‌های غربی بلکه  در کشور‌های دیگر دنیا نیز به ثمر نشسته است و امروزه  مد و فشن در تمامی نقاط جهان جزء جدایی ناپذیر سبک زندگی تمامی آحاد مردم جهان شده است و این مقوله معضلات بسیار زیادی در حوزه فرهنگی و اجتماعی را برای بشریت به بار آورده است.

در مورد این موضوع، کارگردان معروف سینمای آمریکا، دیوید فرانکل(David Frankel) در سال 2006 میلادی فیلمی تحت عنوان "شیطان پرادا می‌پوشد" (The Devil Wears Prada) را در انتقاد از صنعت فشن تولید کرد و آن را به نمایش گذاشت.

در این فیلم، فرانکل با رویکردی انتقادی و طنز آلود به صنعت فشن، بخشی از استحمار و شقاوت دست اندرکاران رسانه‌ای این صنعت را به نمایش گذاشته است. کارگردان در این فیلم با روگرفتی از مجله مشهور وگ (Vogue magazine) که مجله ای فعال در صنعت فشن است، از شخصیت آنا وینتور (Anna Wintour)، الهام گرفته است.مجله وگ مجله‌ای است با قدمت 124 ساله. به جرأت می‌توان این مجله را یکی از فرمانروایان سرنوشت ساز جهان فشن دانست که در جهت دادن به سبک زندگی مردم و دیکته کردن هر نوع الگویی به جهانیان متبحر است. وگ به دلیل اعتبار بیش از یک قرنی خود، طرفداران زیادی را جذب حود کرده و میلیون‌ها زن جوان آرزوی فعالیت در این مجله را دارند. اعتبار مجله تا آن حد است که به سادگی می‌تواند هر گونه استعدادی را به اوج برده و یا آن را به چاه ذلت برساند. امری که فرانکل نیز در فیلم خود آن را به خوبی نشان می‌دهد.

در واقع مساله این است که کارگردان با ساخت چنین فیلمی علاوه بر به تصویر کشیدن فضای رسانه‌ای صنعت فشن نقدهای خود را در قالب فیلم سینمایی به مخاطب بیان کرده است. در این فیلم دختری به نام آندرا که اساسا میل و رغبتی به مد ندارد و صرفا به دنبال پیدا کردن کار و افزایش تجربه است وارد این حوزه شده و آرام آرام به دلیل مشغله زیاد، تمامی دوستان و گذشته خود را از دست می‌دهد. جدای از به تصویر کشیدن تلخی فعالیت در این صنعت که علی‌رغم ظاهر زیبای آن روح آدمی را سخت و کدر می‌کند کارگردان به طور گذرا به مسئله تبدیل شدن  لاغری و زیبایی در صنعت فشن در بین بسیاری از دختران و زنان به یک ارزش نیز اشاره می‌کند.

متاسفانه شیوه  الگوسازی کمپانی‌ها و رسانه‌های فعال در صنعت فشن، پوشاندن انواع لباس‌ها بر تن مدل‌ها و مانکن‌ها است. جثه لاغر اندام مدل‌ها موجب شده است تا بسیاری از دختران جهان غرب و حتی شرق به دلیل این همانی سازی خود با مدل‌ها دچار معضلات جسمی و روانی شده و با اختلالات گوناگونی مواجه شوند.

از جمله اختلال‌‌های شایع در این عرصه، اختلال خوردن است. به نظر می‌رسد هر چه الگوی مد و تصاویر تلویزیونی زنان کوچک‌تر می‌شود دختران نوجوان ناخرسندتر می‌شوند. طبق یکی از مهمترین تحقیقات انجام شده هم اکنون تنها 15 درصد دختران از آنچه هستند احساس خوبی دارند و کمتر کسی با این نکته مخالف است که اختلال‌های خوردن در زنان به دلیل هویت نقش جنسی شایع تر است یا در آماری دیگر سه و نیم میلیون نفر از زنان در کشور انگلیس دچار اختلال خوردن هستند.

متاسفانه استحمار صنعت فشن که در طول استثمار این صنعت و با هدف افزایش فروش محصولات کمپانی‌های نامی بوده، قربانی‌های زیادی را تا کنون گرفته است. امروزه کلان سرمایه‌داران جهانی و حامیان اقتصاد لیبرالی نه تنها کارگران بنگلادشی و هندی و چینی را به بردگی خود در آورده و رحمی به آنان نمی‌کنند بلکه تمامی مردم جهان و به طور خاص شهروندان اروپایی و آمریکایی را نیز تحت این ظلم گسترده قرار داده اند، اعترافی که کارگردان فیلم شیطان پرادا می‌پوشد نیز به شکل بسیار تلطیف شده ای به تصویر کشیده است.



نتیجه‌گیری

صحبت انتقادی از دنیای به شدت خوش رنگ و لعاب فشن و بیان ابعاد پنهان این صنعت به دلیل ظاهر فریبکار آن امری بسیار سخت تلقی می‌شود و دشوار‌تر از آن این است که بتوان افکار عمومی جامعه را  به این باور رساند که در پس پرده صنعت فشن و یا مد با دنیایی به شدت خشن، بی‌رحم و به غایت استثمارگر مواجهیم که در قرن 21 پرچم دار برده‌داری مدرن است. هر چند آگاه سازی در این باره بسیار سخت است اما گام اول برای نشان دادن شقاوت سرمایه‌گذاران این صنعت روشن‌گری و روشن کردن بخش در سایه قرار گرفته صنعت فشن است. صحبت از بنگلادش و کشور‌های فقیر که تحت سلطه صنعت استثمارگران قرار دارند و بعد از آن استحمار جهانیان توسط صاحبان این صنعت که مبارزه با آن به مراتب سخت تر و پرفراز و نشیب از مسئله استثمار است به ذکاوت و زیرکی فراوان در حوزه رسانه نیاز دارد.  آگاه سازی درباره کمپانی‌هایی که محصولات آنان از گوشت و خون  مردمان مسلمان بنگلادش و امثال آنها تهیه شده و همچنین بصیرت افزایی برای مردمانی که شوق فراوانی برای به دست آوردن لباس‌های مدام در حال به روز شدن دارند،  گام نخست برای رهایی از حصار استثمار و استحمار است



[1] http://www.investopedia.com/terms/f/fast-fashion.asp

[2] https://books.google.com/books?id=e3Sd_mikSP4C&pg=PA7#v=onepage&q&f=false

[3] http://www.thefashionglobe.com/modern-day-slavery-in-the-fashion-industry

[4] https://fashionunited.com/global-fashion-industry-statistics

[5] https://www.dandc.eu/en/article/working-conditions-bangladeshi-seamstresses-are-often-poor-even-when-expensive-branded

[6] https://ir.mondediplo.com/article2017.html

[7] http://www.therichest.com/rich-list/most-shocking/10-major-clothing-brands-caught-in-shocking-sweatshop-scandals/

[8] http://www.nytimes.com/2012/11/26/world/asia/bangladesh-fire-kills-more-than-100-and-injures-many.html

[9] http://www.imdb.com/title/tt0458352/

[10] https://web.archive.org/web/20061116035153/http://enjoyment.independent.co.uk/film/reviews/

[11] روانشناسی مرضی کودک، ترجمه محد مظفری مکی آبادی، صفحه 505

[12] https://i-d.vice.com/en_gb/article/how-the-fashion-industry-affects-the-bodies-of-young-women

 
مجموعه مربوطه سبک زندگی

برچسب ها

ابر سربازان آینده؛ آخرین نسل از سلاح‌های زیستی

 

بشر از ابتدای تاریخ، همیشه در جست‌وجوی راهی بوده تا به مدد آن از محدودیت‌های کالبد مادی‌اش عبور کرده و به قدرتی فرا انسانی دست یابد.
تاریخچه­ تقویت قوای بدنی جنگجویان و سربازان، قدمتی هم‌سنگ با تاریخچه­ جنگ بر روی کره­ خاکی دارد. تاریخچه‌­ای که ابتدای آن شاید فاصله چندانی با هبوط بشر بر این سیاره خاکی نداشته باشد.

حضور قهرمانان  رویین­تن در گوشه گوشه­ اساطیر ملل مختلف، از اسفندیار در شاهنامه­ حکیم طوس گرفته تا آشیل، جنگجوی رویین­تن در حماسه­ هومر و زیگفرید در اسطوره‌های اسکاندیناوی؛ همه گواهی هستند بر این حقیقت که بشر از ابتدای تاریخ، همیشه در جست‌وجوی راهی بوده تا به مدد آن از محدودیت­‌های کالبد مادی‌اش عبور کرده و به قدرتی فرا انسانی دست یابد.

هانس موراوک، از پیش‌گامان علوم روباتیک در کتاب خود با عنوان «روبات؛ از کالبد ماشینی تا ذهن متعالی» ضمن انعکاس نظرهای وینج و کورزویل، آینده­ای آرمان‌شهرانه تحت‌سلطه‌ روبات‌ها و فناوری‌های زیستی برای بشر پیش‌بینی می‌کند. از منظر زیست‌فناوری نیز پیش‌بینی‌های متعددی برای حیات پسا انسانی نژاد بشر انجام گرفته است.

سلاح بیولوژیک در تعریف کلاسیک خود به پاتوژن‌های طبیعی یا دست‌کاری‌شده‌ کشنده‌ای اطلاق می‌شود که به‌عنوان سلاح کشتارجمعی مورداستفاده قرار می‌گیرند. ولی در آینده­ نزدیک نیروهای نظامی به مدد زیست‌فناوری به توانایی‌های آفندی و پدافندی نوینی مجهز خواهند شد؛ که لزوماً کشنده نیستند.

«هانس موراوک»، از پیش‌گامان علوم روباتیک در کتاب خود با عنوان «روبات؛ از کالبد ماشینی تا ذهن متعالی» ضمن انعکاس نظرهای وینج و کورزویل، آینده­ای آرمان‌شهرانه تحت‌سلطه‌ روبات‌ها و فناوری‌های زیستی برای بشر پیش‌بینی می‌کند.

بشر اومانیست غربی برای گریز از مرگی - که به نظر او پایان جهان است - تلاش کرده تا جاودانگی را در همین جهان مادی برای خود رقم بزند و اگر در چهارمین انقلاب علمی خود بر قله زیست‌فناوری می­‌ایستد، باز هم در جست‌وجوی همان جاودانگی است؛ ولی این بار، با طعم فناوری.

ونور وینچ، ریاضی‌دان و نویسنده­ آثار علمی-تخیلی، این تحول را «غرابت» نامیده و بر این باور است که در نهایت ممکن است به انقراض جسمانی نژاد بشر منجر شود.

ریموند کورزویل، کارشناس هوش مصنوعی، انتقال ذهن انسان‌ها به روبات‌های نامیرا، مرحله­ بعدی تکامل را فراهم می‌آورد. این دیدگاه، شبیه آثار علمی-تخیلی به نظر می‌رسد؛ اما کورزویل در کتاب سال 1999 خود با عنوان «عصر ماشین‌های دارای روح» این موضوع را به‌عنوان یک واقعیت علمی اجتناب‌ناپذیر بیان می‌کند.

دارپا افرادی هم‌چون «سیمون کانوی» را به پشت دیوارهای امنیتی خود راه داده تا از فعالیت‌‌­های آن‌ها گزارش تهیه کند. این رویه نشان از آن دارد که احتمالاً دارپا به نتایج مهمی دست پیدا کرده و قصد دارد با این سیاست­‌های رسانه­‌ای افکار عمومی را برای پذیرش جهان آینده آماده کند.

ارتش ایالات‌متحده‌ تأسیس شده و دفتر مرکزی آن در دانشگاه کالیفرنیا واقع شده است. ازجمله‌ اهداف پژوهشی که در این مؤسسه در حال پیگیری است، می‌توان به مواردی هم‌چون طراحی یونیفرم‌های نظامی ارگانیک باقابلیت تغییر رنگ برای استتار، سخت شدن پوسته خارجی اشاره کرد.

دارپا، یک سازمان تحقیقاتی و فن‌آوری است؛ که در سال 1958 زیر نظر وزارت دفاع ایالات‌متحده تأسیس شد و وظیفه­ آن، توسعه و ساخت فن‌آوری‌های نوین برای استفاده ارتش آمریکاست. به‌جرئت می‌­توان گفت که دارپا، یکه‌­تاز عرصه فناوری­‌هایی است که قرار است سربازان آینده را به موجوداتی فرا انسانی تبدیل کند.

دکتر «مارک روث»، پژوهش‌گر مؤسسه تحقیقات سرطان «فرد هاچینسون» توانسته با استفاده از تنظیم سولفید هیدروژن در هوای تنفسی موش‌­ها و کرم‌های حلقوی، مسیرهای دسترسی سلول‌های بدن این جانداران به اکسیژن را مسدود کند.

دارپا به‌ عنوان یکی از کلیدی‌ترین سازمان‌­های تحقیقات ارتش آمریکا، چند سالی است که چرخش آشکاری در استراتژی‌های نظامی خود ایجاد کرده است. مدیران و استراتژیک‌های پنتاگون چند سالی است که در پی خلق ماشین‌های  کشتار زنده‌­ای هستند که از حیث فیزیکی و عصبی نسبت به نمونه‌های موجود، ارتقا یافته تر باشند.

کارشناسان بسیاری در حوز‌ه‌های مختلف فن‌آوری - با توجه به پیشرفت‌های کنونی در فن‌آوری‌های مرتبط با تحول حیات و سازوکارهای حیاتی انسان - پیش‌‌بینی‌های متعدد و کم‌وبیش مشابهی را مطرح کرده‌اند.

انستیتوی A&M دانشگاه تگزاس به خاطر نتایج موفقیت‌آمیز پژوهش‌­های خود در زمینه بهبود سریع جراحات و افزایش ضریب حیات سربازان در میدان نبرد موفق به دریافت بودجه‌‌ای معادل ۹.۹ میلیون دلار از سوی دارپا شده است. در روش ابداع‌شده از سوی این مؤسسه، زمان طلایی برای انجام احیای مصدومان تا شش ساعت افزایش یافته و بدین ترتیب، فرصت بیش‌تری در اختیار نیروهای امدادی برای رسیدگی به مجروحین قرار می‌دهد.

کانوی در سخنرانی از دارویی خبر می‌دهد که بر روی خلبانان بالگردهای ارتش آمریکا آزمایش‌شده و به آن‌ها این امکان را می‌­دهد تا بیش از چهل ساعت به‌صورت مداوم پرواز کنند و درعین‌حال، سطح هوشیاری و تمرکز خود را نیز حتی بعد از دو شبانه‌ روز فعالیت مستمر بدون استراحت، در وضعیت خوبی نگه‌دارند.

گریگوری استاک در کتاب خود تحت عنوان «متا انسان؛ ادغام انسان‌ها و ماشین‌ها، به‌منظور ایجاد ابر موجودات زنده جهانی» پیش‌بینی می‌کند که گونه­ انسان از طریق باز مهندسی ژنتیک به کمال پسا انسانی دست خواهد یافت.

مؤسسه همکاری‌های زیست‌فناوری کالیفرنیا ازجمله‌ این مراکز نظامی است که در سال 2003 با بودجه­ اولیه­ پنجاه میلیون دلاری، توسط ارتش ایالات‌متحده‌ تأسیس شده و دفتر مرکزی آن در دانشگاه کالیفرنیا واقع شده است.

بشر در طول این جست‌وجوی چند هزارساله، گاه با جادو و جادوگری و علوم غریبه تلاش کرده از این سد عبور کند، گاه به کمک معجون‌ها و داروهای انرژی‌زا و توهم‌انگیز و گاه باقدرت ذهن، عرفان و سلوک مخصوص سلحشوران و جنگاوران باستانی. در عصر حاضر نیز بشر مسلح به سلاح علم و فن‌آوری، تلاش کرده تا با کمک امکاناتی که دانش در اختیارش قرار می‌دهد، به‌جای خلق افسانه­‌ها و اساطیر، به آن‌ها واقعیتی عینی ببخشد.تحلیل جریان‌های علمی معاصر که در پی عبور دادن انسان از کالبد مادی او و ورودش به جهان فرا انسانی هستند، مستلزم مقدماتی است که به‌ ناچار به فلسفه و علوم استراتژیک و بعضاً مباحث ایدئولوژیک نقب می‌زند؛ که البته در مورد تکنیک و فن‌آوری در جهان غرب مسئله­ چندان غریب و تازه‌ای نیست. تکنیک و فن‌آوری در تمدن غرب، با کل یکپارچه این تمدن درهم‌ آمیخته است. در تمدن غرب، تکنیک میوه­ درختی است که شاخه­ آن دانش، تنه‌اش فلسفه غرب و ریشه‌اش فیزیک و متافیزیک تمدن غرب است. این کل یکپارچه­ درهم‌ پیچیده، سبب می­‌شود تا تحلیل تکنیک و فن‌آوری در تمدن غربی از ادبیات فلسفی تفکیک‌ناپذیر باشد؛ که در خلال این سطور به‌اجمال موردبررسی قرار خواهد گرفت.

با نگاهی اجمالی با سیر فن‌آوری‌های مرتبط با انسان و کالبد مادی او در تمدن غرب می‌توان به گزاره‌های انکارناپذیری در مورد سمت‌ و سوی پیشرفت تکنولوژی در تمدن انسان اومانیست غربی و افق‌های استراتژیک آن دست یافت. بشر اومانیست غربی برای گریز از مرگی - که به نظر او پایان جهان است - تلاش کرده تا جاودانگی را در همین جهان مادی برای خود رقم بزند و اگر در چهارمین انقلاب علمی خود بر قله زیست‌فناوری می‌ایستد، باز هم در جست‌وجوی همان جاودانگی است؛ ولی این بار، با طعم فن‌آوری.

در اولین آرمان‌شهرهای تکنولوژیک ترسیم‌ شده در ذهن اندیشمندان تمدن غرب، جسم انسان کاملاً بی‌اعتبار بود و در مقابل، ذهن وی اصالت داشت و منبع هویت او به‌حساب می‌­آمد. با تولد علوم داده‌ورزی و رباتیک، دانشمندان فناوری غربی، آرمان­‌شهرهایی را وعده می‌دادند که در آن‌ها ذهن انسان از بدن شکننده و دارای محدودیت‌های فیزیکی وی جدا و در مغز مصنوعی یک رایانه و یا یک سایبورگ نیمه‌انسان-نیمه‌ماشین بارگذاری شده و به‌این‌ترتیب، پسا انسان فناناپذیری ایجاد خواهد شد که فارغ از درد و محدودیت‌های متداول زندگی انسانی قادر است به سطح جدیدی از زندگی دست یابد.

کارشناسان بسیاری در حوزه­‌های مختلف فن‌آوری - با توجه به پیشرفت‌های کنونی در فن‌آوری‌های مرتبط با تحول حیات و سازوکارهای حیاتی انسان - پیش­بینی‌های متعدد و کم‌وبیش مشابهی را مطرح کرده‌اند. به گفته «ریموند کورزویل»[1]، کارشناس هوش مصنوعی، انتقال ذهن انسان­ها به روبات‌های نامیرا، مرحله­ بعدی تکامل را فراهم می‌آورد. (سنتزی از ماشین؛ انسان فناناپذیر؛ روبوساپین‌ها)[2]این دیدگاه، شبیه آثار علمی-تخیلی به نظر می­رسد؛ اما کورزویل در کتاب سال 1999 خود با عنوان «عصر ماشین‌های دارای روح»[3] این موضوع را به‌عنوان یک واقعیت علمی اجتناب‌ناپذیر بیان می­کند. «ونور وینچ»[4]، ریاضی‌دان و نویسنده­ آثار علمی-تخیلی، این تحول را «غرابت»[5] نامیده و بر این باور است که در نهایت ممکن است به انقراض جسمانی نژاد بشر منجر شود.

«هانس موراوک»[6]، از پیش‌گامان علوم روباتیک در کتاب خود با عنوان «روبات؛ از کالبد ماشینی تا ذهن متعالی»[7] ضمن انعکاس نظرهای وینج و کورزویل، آینده­ای آرمان‌شهرانه تحت‌سلطه‌ روبات‌ها و فن‌آوری­های زیستی برای بشر پیش‌بینی می‌کند. از منظر زیست‌ فناوری نیز پیش­‌بینی­‌های متعددی برای حیات پسا انسانی نژاد بشر انجام گرفته است؛ که ازجمله‌ آن‌ها می‌توان به پیش‌بینی «گریگوری استاک»[8] در کتاب خود تحت عنوان «متا انسان؛ ادغام انسان‌ها و ماشین‌ها، به‌منظور ایجاد ابر موجودات زنده جهانی»[9] اشاره کرد. در این کتاب پیش­بینی می­شود که گونه­ انسان از طریق باز مهندسی ژنتیک به کمال پسا انسانی دست خواهد یافت.[10]

با تکمیل نقشه­ ژنوم انسان در ابتدای هزاره­ سوم میلادی و به دنبال آن با توسعه­ فناوری‌­های زیستی مرتبط با دست ورزی ژنتیک، متفکرین آینده‌پژوه تمدن غرب آرمان‌­شهر جدیدی را در پیش دیدگاه خود گستراندند. خط‌ مشی زیست‌ فناوری در این دیدگاه جدید درست در نقطه­ مقابل رویکرد فناوری سایبورگ، ولی با همان اهداف بود. پیشگامان فناوری سایبورگ می‌کوشیدند کالبدِ - به‌ظن خود - ضعیف و پر نقص انسان را با به‌کارگیری اجزای الکترونیکی و مکانیکی ارتقا بخشند. در مقابل، زیست‌فناوری با آن‌که در ناقص بودن کالبد انسانی با همتایان خود در فناوری سایبورگ هم‌نظر بودند، اما راه‌حل را در ارتقای کالبد انسانی از طریق فرآیندهای بیولوژیک می ­دانستند. امروزه این دسته از زیست­فناوران پیشرو در تلاش‌اند تا به کمک مهندسی مسیرهای تکوین موجودات زنده، در سطح مولکولی، گونه‌های موجود را ارتقا بخشند.

مهندسی زیستی در خدمت خلق ابر سربازان فرا انسانی

سلاح بیولوژیک در تعریف کلاسیک خود به پاتوژن‌های طبیعی یا دست‌کاری‌شده‌ کشنده­ای اطلاق می‌شود که به‌عنوان سلاح کشتارجمعی مورد استفاده قرار می‌گیرند. ولی در آینده­ نزدیک نیروهای نظامی به مدد زیست‌فناوری به توانایی­‌های آفندی و پدافندی نوینی مجهز خواهند شد؛ که لزوماً کشنده نیستند. تأثیر بخش‌­های نظامی در توسعه­ زیست‌فناوری به حدی چشم‌گیر است که به عقیده­ بسیاری، امروزه پیشرفته‌­ترین و پیچیده‌­ترین ایده­‌های زیست‌فناوری، نه به‌وسیله دانشمندان و محققین دانشگاهی، بلکه به‌وسیله لابراتوارهای مراکز نظامی و تحت تدابیر شدید امنیتی و دور از دسترس افکار عمومی در حال انجام هستند. «مؤسسه همکاری‌های زیست‌فناوری کالیفرنیا»[11] ازجمله‌ این مراکز نظامی است که در سال 2003 با بودجه­ اولیه­ پنجاه میلیون دلاری، توسط ارتش ایالات‌متحده‌ تأسیس شده و دفتر مرکزی آن در دانشگاه کالیفرنیا واقع شده است. ازجمله‌ اهداف پژوهشی که در این مؤسسه در حال پیگیری است، می‌توان به مواردی همچون طراحی یونیفرم‌های نظامی ارگانیک باقابلیت تغییر رنگ برای استتار، سخت شدن پوسته خارجی در برابر اصابت گلوله، نامریی کردن سربازان در برابر سانسورها و یا طراحی ماشین‌های زرهی با پوشش خودترمیم‌شونده، طراحی پوشش‌های انسانی ضدگلوله و خودترمیم‌شونده، تولید میکروارگانیسم‌های خورنده لاستیک، شیشه و فلز اشاره کرد.[12]



در حال حاضر، یکی از اهداف بلندمدت بخش‌­های نظامی در حوزه­ تسلیحات بر پایه­ زیست‌فناوری، کاهش استفاده از سلاح‌های بیولوژیک کشنده­ کلاسیک و در مقابل، تمرکز بر افزایش کارایی بدن سربازان است. در همین رابطه، نشریه­ Star 21 در سال 2001 گزارشی را با عنوان «فناوری­های استراتژیک برای ارتش قرن 21» منتشر کرده است؛ که بر طبق آن، کمیته­ علم و فن‌آوری ارتش به‌عنوان یکی از زیرمجموعه‌های شورای تحقیقات ملی آمریکا در حال پیگیری برنامه­ جاه‌طلبانه‌ای است که به‌موجب آن بتوان کالبد سربازان را از طریق فرآیندهای مهندسی ژنتیک، ویرایش و بازآرایی ژنی و هم‌چنین الحاق سلول از گونه‌های متفاوت ارتقا بخشیده و به نسلی از ابر سربازان دست یافت. نویسنده این مقاله معتقد است که احتمالاً در آینده سربازان نیروهای ویژه­ ارتش آمریکا، برای کسب صفات دفاعی و هم‌چنین کسب ویژگی‌های مناسب برای عملیات نظامی مخفیانه، به‌صورت زیستی باز مهندسی خواهند شد.[13]

در حال حاضر، در اکثر گزارش‌ها و اسنادی که در رابطه با پروژه­ ابر سربازان ارتش‌های آینده منتشر می­‌شوند، یک نام بیش‌تر از سایر مراکز تحقیقاتی دیگر به چشم می‌خورد؛ «سازمان پروژه‌های تحقیقاتی پیشرفته­ دفاعی»[14] یا به‌اختصار «دارپا».دارپا، یک سازمان تحقیقاتی و فناوری است؛ که در سال 1958 زیر نظر وزارت دفاع ایالات‌متحده تأسیس شد و وظیفه­ آن، توسعه و ساخت فناوری‌های نوین برای استفاده ارتش آمریکاست. به‌جرئت می‌توان گفت که دارپا، یکه‌تاز عرصه فناوری‌هایی است که قرار است سربازان آینده را به موجوداتی فرا انسانی تبدیل کند. شواهدی که در این مقاله به آن‌ها اشاره خواهد شد، تنها گوشه‌ای از فعالیت­‌های عظیم و سرمایه­‌گذاری­‌های کلانی است که توسط این سازمان علمی نظامی مدیریت می‌شود.[15]



دارپا به‌عنوان یکی از کلیدی‌ترین سازمان‌های تحقیقات ارتش آمریکا، چند سالی است که چرخش آشکاری در استراتژی‌های نظامی خود ایجاد کرده است. مدیران و استراتژیک‌های پنتاگون چند سالی است که در پی خلق ماشین‌های کشتار زنده‌­ای هستند که از حیث فیزیکی و عصبی نسبت به نمونه‌های موجود، ارتقا یافته تر باشند.[16] سربازان آینده از قدرت عضلانی و هماهنگ عصب و عضله و قدرت واکنش و ضریب هوشی بیشتری برخوردار خواهند بود. جراحت‌های بدن آنان با سرعتی به‌مراتب بیش‌تر از یک انسان معمولی بهبود خواهد یافت. به ‌میزان کم‌تری از غذا و استراحت نیاز خواهند داشت. درد کم‌تری حس می‌کنند و حتی ترس و عواطف انسانی کم‌تری را بروز خواهند داد.[17]

امروزه، تمرکز بر این راهبرد نظامی به حدی افزایش‌یافته که بر طبق اسناد موجود، پنتاگون سالانه چهارصد میلیون دلار برای تقویت و بهبود توان رزمی سربازان خود هزینه می‌کند؛ که از این میان، سهم قابل‌توجهی از این بودجه صرف پژوهش‌هایی میشود که پایه­ آن‌ها مهندسی ژنتیک و دست‌ورزی ژنی است. به‌عنوان ‌مثال، در همین مورد، بنا به اعلام مؤسسه­ پژوهشی Board - وابسته به دانشگاه MIT - این مؤسسه بودجه‌ای معادل 32 میلیون دلار را از دارپا دریافت کرده؛ تا فرآیندهای مرتبط با طراحی و تولید DNA نوترکیب را توسعه دهد.[18] پژوهش‌های مرتبط ایجاد ابر سربازان در دارپا را می‌توان در سه حوزه­ اصلی افزایش راندمان تولید انرژی در بدن سربازان و افزایش ساعات فعالیت مستمر، افزایش سرعت ترمیم آسیب‌های ناشی از جراحات جنگی و درنهایت، کاهش میزان ترس و حس درد در سیستم عصبی طبقه‌بندی کرد.[19

این استراتژی نوین تا حدی با موفقیت همراه بوده است؛ که حتی خود دارپا نیز افرادی همچون «سیمون کانوی» را به پشت دیوارهای امنیتی خود راه داده تا از فعالیت‌‌­های آن‌ها گزارش تهیه کند. این رویه نشان از آن دارد که احتمالاً دارپا به نتایج مهمی دست پیداکرده و قصد دارد با این سیاست‌های رسانه‌ای افکار عمومی را برای پذیرش جهان آینده آماده کند.مراکز تحقیقاتی تحت نظارت دارپا، در حال پژوهش روی ژن‌هایی هستند که فعالیت این ژن‌ها به سربازان این امکان را می‌­دهد که چربی‌های بدن خود را با کارایی به‌مراتب بیشتری به انرژی تبدیل کنند. سربازانی با این نوع ژن‌های مهندسی‌ شده، قادرند روزهای متمادی بدون نیاز به مصرف غذا در صحنه‌ درگیری حضور داشته باشند و علاوه بر آن، جیره­ غذایی آن‌ها فضای کمتری را در تجهیزات سنگین و حجیم‌شان اشغال خواهد کرد.[20

پس از اعلام نتایج موفقیت‌آمیز در مورد کودکی که انگشت خود را ازدست‌داده بود و به کمک فناوری‌های کشت سلولی و تغییر مسیرهای سیگنالینگ در بافت آسیب‌دیده، بافت انگشت او مجدداً رشد کرده بود، مسئولین دارپا نیز هزینه زیادی را به پژوهش‌هایی اختصاص داده‌اند که هدف آن‌ها یافتن مکانیسم‌هایی بود که می­‌توانست این فرآیند ترمیمی را در بزرگسالان نیز فعال کند.[21]به گفته کانوی، یکی از جدیدترین موفقیت‌های دارپا، یافتن مکانیسم‌های ژنی است که می­‌توانند محرک‌­های خواب در انسان را خاموش کنند. کانوی از دارویی خبر می‌دهد که بر روی خلبانان بالگردهای ارتش آمریکا آزمایش‌شده و به آنها این امکان را می‌دهد تا بیش از چهل ساعت به‌صورت مداوم پرواز کنند و درعین‌حال، سطح هوشیاری و تمرکز خود را نیز حتی بعد از دو شبانه‌روز فعالیت مستمر بدون استراحت، در وضعیت خوبی نگه‌دارند.

بر طبق اظهارنظرهای رسمی انجام‌شده از سوی مراکز تحقیقاتی معتبر، برنامه‌های دارپا در زمینهٔ بهبود سریع جراحات و افزایش ضریب حیات سربازان در میدان نبرد نیز به موفقیت‌های چشم‌گیری دست‌یافته است. بر همین اساس، انستیتوی A&M دانشگاه تگزاس به خاطر نتایج موفقیت‌آمیز پژوهش‌­های خود در این زمینه موفق به دریافت بودجه‌ای معادل ۹.۹ میلیون دلار از سوی دارپا شده است. در روش ابداع‌شده از سوی این مؤسسه، زمان طلایی برای انجام احیای مصدومان تا شش ساعت افزایش یافته و بدین ترتیب، فرصت بیشتری در اختیار نیروهای امدادی برای رسیدگی به مجروحین قرار می­‌دهد.[22] دارپا با توسعه فن‌آوری­‌هایی از این ‌دست در آینده‌ای نه‌ چندان دور سربازانی را ایجاد خواهد کرد که همچون مردگان متحرک فیلم­ های زامبی در مقابل گلوله، جراحت و خونریزی مقاوم خواهند بود و حتی با وجود زخم‌های عمیق، بازهم می‌توانند به فعالیت خود ادامه دهند.رؤیاهای علمی دارپا، حتی قرار است از این نیز فراتر رود. بر طبق گزارش‌های نشریه معتبر WIRED، یکی از پروژه‌های در حال پیگیری در این سازمان شبیه‌سازی خواب مصنوعی موجوداتی همچون سنجاب در انسان است.[23]

پژوهشگران این پروژه درصدد هستند تا از طریق مهندسی ژنتیک، آنزیم‌های پانکراسی مشترک بین انسان و سنجاب را به نحوی کنترل کنند که با استفاده از آن بتوان یک سرباز مجروح را به یک خواب مصنوعی نزدیک به کما برد؛ تا از این طریق، شدت جراحت او تا زمان رسیدن به مراکز درمانی مجهز به میزان قابل‌توجهی کاهش یابد. در همین راستا، دکتر «مارک روث»، پژوهشگر مؤسسه تحقیقات سرطان «فرد هاچینسون» توانسته با استفاده از تنظیم سولفید هیدروژن در هوای تنفسی موش‌ها و کرم‌های حلقوی، مسیرهای دسترسی سلول‌های بدن این جانداران به اکسیژن را مسدود کند.[24] نتایج به‌دست‌آمده از این پژوهش حاکی از آن است که فعالیت­‌های حیاتی در نمونه‌های آزمایشی به‌صورت موقتی متوقف می­‌شوند. فعالیت‌­های مغزی خاموش شده،‌ قلب از ضربان می‌­افتد و خونریزی در جراحات بافتی متوقف می‌شود. دکتر روث با همین روش توانسته با کمک تنظیم سطح سولفید هیدروژن، حتی پس از حذف شصت درصد از خون موش­‌های آزمایشگاهی، آنها را به مدت ده روز در همین شرایط نزدیک به مرگ، زنده نگه­ دارد.[25]

درواقع می‌­توان ادعا کرد که دکتر روث با این روش توانسته موجودات زنده نامیرایی ایجاد کند که در صورت تکرار بر روی انسان نتیجه­ آن ایجاد لشکری از سربازان نامیرا خواهد بود. سربازانی که مورد اصابت گلوله قرار می‌گیرند، ولی نمی­‌میرند. همان‌طور که قهرمانان اساطیری هم‌چون اسفندیار و آشیل در برابر ضربات شمشیر، رویین­تن بودند. [26]پروژه‌های تحقیقاتی مرتبط با دارپا، تنها قوای دفاعی سربازان در میدان نبرد را افزایش نمی‌دهد و نتایج برخی پژوهش‌ها بر افزایش نیروی آفندی یک نیروی نظامی متمرکز شده‌اند. بخش قابل‌توجهی از هزینه‌های درمانی ارتش آمریکا برای درمان ناهنجاری‌های روانی ناشی از آسیب­‌های روحی خشونت میدان نبرد - یا به‌اختصار PTSD - مورد مصرف قرار می‌گیرد.

یکی از راه‌حل­‌های مؤثر برای کاهش PTSD در سربازان، پاک کردن حافظه از خاطرات ناهنجاری است که این عوارض را در پی دارد. بر طبق گزارشی که در سال ۲۰۱۱ در نشریه ایندیپندنت منتشر شده، پروفسور «راجر پیتمن» - روانپزشک دانشکده پزشکی دانشگاه هاروارد - روش درمانی جدیدی را با دارویی با عنوان «پروپرانول» ابداع کرده ؛ که مصرف آن تأثیرات مخرب در حافظه را تا حد قابل‌ توجهی کاهش می­‌دهد. سیاست­گذاران دارپا  امیدوارند که با توسعه و بهبود درمان‌های دارویی از این ‌دست بتوانند سربازانی خونسرد و بی‌­رحم ایجاد کنند که خشونت میدان نبرد برای آن‌ها به‌ اندازه هیجان تماشای یک مسابقه ورزشی در یک استادیوم­ ورزشی باشد.[27]

در حال حاضر، مهندسی زیستی کالبد بدن سربازان در محور توجه سازمان­‌هایی هم‌چون دارپا قرار دارد؛ ولی بخش‌­هایی از دارپا هم‌چنان در حال پژوهش و توسعه تکنولوژی­‌هایی هستند که در بستر الکترونیک، ‌مکانیک و سایبورگ، توانایی رزمی سربازان را افزایش می­‌دهند. با توجه به موارد ذکرشده در خصوص این تکنولوژی مخوف و از ‌این ‌رو که آمریکا دشمن همیشگی ما بوده، لازم است تا چنین سازمان‌هایی مورد توجه خاص مسئولین قرار گیرند.

[1] Raymond Kurzweil

[2] Peter Menzel and Faith D’Aluisio, Robosapiens:EvolutionofaNewSpecies (Cambridge, Mass.: MIT Press, 2000)

[3] The Age of Spiritual Machines

[4] VernorVinge

[5] Singularity

[6] Hans Moravec

[7] Robot:MereMachine toTranscendentMind (1999)

[8] Gregory Stock

[9] Metaman: The Merging of Humans and Machines into a Global Superorganism (1993)

[10] Daniel Dinello, Technophobia science fiction visions of posthuman technology (university of texas press, 2005)

[11] California Institute for Collaborative Biotechnologies

[12] همان

[13] همان

[14] Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA)

[15] DARPA Launches Biological Technologies Office, (2014) http://www.darpa.mil/news-events/2014-04-01

[16] Tyler McQuade, Battlefield Medicine, http://www.darpa.mil/program/battlefield-medicine

[17] Michael Hanlon, Super Solders the Quest for the Ultimate Human Killing Machine, (2011), http://www.independent.co.uk/news/science/super-soldiers-the-quest-for-the-ultimate-human-killing-machine-6263279.html

[18] DARPA awards $32 million contract to MIT, Broad Institute Foundry to bolster DNA design and manufacturing, Broad Institute (2015), https://www.broadinstitute.org/news/darpa-awards-32-million-contract-mit-broad-institute-foundry-bolster-dna-design-and

[19] Michael Hanlon, Super Solders the Quest for the Ultimate Human Killing Machine, (2011), http://www.independent.co.uk/news/science/super-soldiers-the-quest-for-the-ultimate-human-killing-machine-6263279.html

[20] Damien Gayle, Army of the future_ Soldiers will be able to run at Olympic speed  and won't need food or sleep with gene technology (2012), http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-2187276/U-S-Army-Soldiers-able-run-Olympic-speed-wont-need-food-sleep-gene-technology.html

[21] همان

[22] همان

[23] Noah Shachtman, Squirrel = Super Soldier (WIRED, 2007) https://www.wired.com/2007/03/soldiers_if_you/

[24] Noah Shachtman, Zombie Mouse Master Extends Lifespans, ( WIRED, 2007)  https://www.wired.com/2007/12/zombie-mouse-ma/

[25] Katie Drummond, Pentagon, Zombie Pigs First, Then Hibernating Soldiers, (2009)  https://www.wired.com/2009/12/pentagon-zombie-pigs-first-then-hibernating-gis/

[26] Kristen Woodward, Could Hydrogen Sulfide Hold the Key to a Long Life, (2007), http://www.fredhutch.org/en/news/releases/2007/12/could_hydrogen.html

[27] Michael Hanlon, Super Solders the Quest for the Ultimate Human Killing Machine, (2011), http://www.independent.co.uk/news/science/super-soldiers-the-quest-for-the-ultimate-human-killing-machine-6263279.html

 

 
مجموعه مربوطه بیوتروریسم